सेती को दोभान

घाइते  घुँडा नरसंहार source: Wikipedia आजको दिन (देचेम्बेर २९ १८९० ) १३५ वर्ष अघि अमेरिकन आदिबासी को नरसंहार गरेको थियो अमेरिकन सैनिकहरूले। आज को दिन लाइ आदिबासी हरुले कालो दिनको रुप मा पनि हेर्छन।  यसरी ३०० भन्दा लकोटा आदिबासी को ज्यान गयको थियो जसमा बालबालिका ,आइमाई र उमेर पुगेका आदिबासी हरु पनि थिय।  त्यति बेला अमेरिकन सरकारले सैनिक हरुलाई मेडल प्रदान गरियो र सम्मान पनि गरियो।  यो अमेरिकन सेनाको लाकोटालाई निशस्त्र गर्न पाइन रिज अभियानको भाग थियो ।  यो अभियान सजिलो संगै गर्ने सकिने अवस्था थियो तर अमेरिकन सैनिक ले त्यसमा ध्यान नदियर आदिबासी मार्ने कार्य गरियो र कालो इस्तिहाश लेख्यो। यो ठाउँ अहिले  संयुक्त राज्य अमेरिकाको  दक्षिण डकोटाको    मा पर्छ. sources Wikipedia   सन् २००१ मा, अमेरिकी भारतीयहरूको राष्ट्रिय कंग्रेसले सैन्य पुरस्कारहरूको निन्दा गर्दै दुई प्रस्तावहरू पारित गर् यो र संघीय सरकारलाई तिनीहरूलाई रद्द गर्न आह्वान गर् यो। नरसंहारको स्थल, वुन्डेड नी ब्याटलफिल्डलाई  अमेरिकी आन्तरिक विभागले राष्ट्रिय ऐतिहासिक स्थल घोषण...

Bill Reid Gallery of Northwest Coast Art -November 5, 2025 हैडा कला क्यानडामा बिशेस महत्व र प्रख्यात छ।  अझ खास गरि ब्रिटिश कोलम्बियामा, क्यानडाको सबै भन्दा पश्चिमको प्रदेश मा।   तपाईहरु घुम्न वा काम बिसेस ले आउनु भयो भने एरपोर्ट बाट सुरु भयर जताततै यो हैडा कला ( Haida ) देख्न सक्नु हुन्छ। मैले अस्ट्रेलिया जादा पनि अस्ट्रलियन आदिबासी का कलाकृति हरु देख्ने मौका पाएको थिय। त्यो कला हरु कुनै पनि यूरोपेली वा अन्य देशहरु बाट नआएर बिसुद्द त्यही को आदिबासी हरु को मौलिक्कता र सस्कृतिको ऐना हो।   त्यस्तै क्यानडामा पनि हैडा कला बिशेस छ।   यो क्यानडाको ब्रिटिश कोलम्बियामा रहेको हैडा ग्वाई (पहिले रानी चार्लोट टापु) को हैडा रचनाको सम्पदा हो, जसले एक समृद्ध कलात्मक परम्परा प्रस्तुत गर्दछ। यसमा काठको नक्काशी, आर्जिलाइट नक्काशी, बुनाइ, चित्रकला, र गहना बनाउने जस्ता विभिन्न माध्यमहरू समावेश छन्, जसमा प्रायः जनावरहरू, पौराणिक प्राणीहरू र पुर्खाहरूको आत्माहरु चित्रण गरिन्छ। हैडा ग्वाई द्वीपसमूह, यसको उबडखाबड भूभाग र घना जंगलहरूले गर्दा, लगभग दुई हजार वर्षदेखि यो परम्पराल...

  सुन्तला शर्ट दिवस: क्यानाडामा सत्य र मेलमिलापको लागि राष्ट्रिय दिवस क्यानडामा हरेक वर्ष सेप्टेम्बर ३० मा सुन्तला शर्ट दिवस मनाइन्छ। यो दुखद इतिहास र आदिवासी समुदायहरूमा आवासीय विद्यालय प्रणालीको स्थायी प्रभावहरू पहिचान गर्ने र बचेकाहरू, तिनीहरूका परिवारहरू, र कहिल्यै घर नफर्केका बालबालिकाहरूलाई सम्मान गर्ने दिन हो। यो गम्भीर प्रतिबिम्ब, शिक्षा, र मेलमिलापको चलिरहेको प्रक्रियाको लागि प्रतिबद्धताको दिन हो। सुन्तला शर्ट को महत्व दिनको प्रतीकवाद फिलिस वेबस्ट्याडको व्यक्तिगत कथाबाट उत्पन्न हुन्छ, जो Stswecem'c Xgat'tem प्रथम राष्ट्रकी उत्तरी Secwépemc (Shuswap) आदिवासी महिला हो। 1973 मा, ब्रिटिश कोलम्बियाको सेन्ट जोसेफ मिशन आवासीय विद्यालयमा पहिलो दिनमा, छ वर्षीया फिलिसले नयाँ, उज्यालो सुन्तला रंगको शर्ट लगाएकी थिइन् - उनको हजुरआमाबाट उपहार। विद्यालयका अधिकारीहरूले तुरुन्तै उनको शर्ट फुकालेर सट्टामा वर्दी लगाए। शर्ट कहिल्यै फिर्ता भएन। सुन्तला रंगको शर्ट कसरी आवासीय विद्यालय प्रणालीले आदिवासी बालबालिकाहरूलाई उनीहरूको पहिचान, संस्कृति र आत्मसम्मानबाट व्यवस्थित रूपमा खोसेको एक शक्ति...

    कहिले   म   अगाडी   हिडे   छु कहिले म अगाडी हिडे छु देखेका सपनाहरु भन्दा कहिले पछाडी परे आफ्नै छाया भन्दा आखिर म भन्दा मै पछाडी परे जब म मै रहेन अनि रहरहरु रहर नै रहेन।   ----- बौरट्या दाई। November 7th 2k25

  कसले लेखिदेला ? ति ढुंगाका कथा ? ति ठिङ्ग उभिइका पहाडका बेथा सलल बगी रहेका बाउली खोला , र सेती नदिको गित। कसले भरिदेला संगीत ? जुगौ जुग सुसेलीरहेको सल्लिपिरहरुको । कसले सुम्सुमाई देला , कसले लगाई देला मलम ? ति ठेला उठेका हातहरुमा , नाम्लोले डामेको तालुमा कसले राखी देला मान ? उम्रिदै सड्डी रहेको अचुक बुटिहरुको। यार्सा , फंफार , भाङ्ग , गाजा । कसले लेखिदेला ? खप्तडका पाटनहरु को सौन्दर्य बखान   रंगी चंगी फूलहरुको कविता   त्यहा उडिरहने परेवाहरुको प्रेमलिला।।     ----- बौरट्या दाई। November7th2k25